آلودگی آب های خلیج فارس

‌خلیج فارس به‌عنوان آبراهی که حدود ۴۰ درصد نفت صادراتی جهان در آن تولید می‌شود، از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردار است. این مساله سبب شده‌است که با ورود حجم بالایی از آلودگی نفتی، در عمل تمامی توجه متخصصان محیط‌ زیست به‌سمت آن معطوف شود، اما بی‌شک تنها آلودگی‌های نفتی این پهنه وسیع زیستی را تهدید نمی‌کند.
امروزه توجه به مسائل دیگری مانند اثرات زیست محیطی فعالیت‌های کشتی‌ها و ناوگان‌هایی که در مناطق دریایی تردد می‌کنند نیز حائز اهمیت است، چرا که به دلیل حجم بالای تردد کشتی‌ها، بخصوص نفتکش‌های عظیم، یکی دیگر از انواع آلودگی‌ها که به‌احتمال زیاد حیات دریایی در خلیج فارس را تهدید می‌کند، وجود انواع آلاینده‌های موجود در ساختار مورد استفاده جهت پوشش‌دهی دیواره بیرونی این شناورهاست.

در این خصوص برخی معاهدات بین‌المللی وارد عمل شده و از ورود کشتی‌هایی که آغشته به رنگ‌های غیرمجاز هستند، جلوگیری شده است.
بررسی‌ها نشان داده است که وجود واحدهای صنعتی بزرگ مانند پتروشیمی در پهنه دریا و امکان وجود فلزات سنگین مانند جیوه سبب شده است تعداد محدودی از محققان علاوه بر تحقیق روی انواع آلاینده‌های موجود در دریا به تحقیق در این خصوص نیز روی آورند و تحقیقات ارزشمندی برای شناسایی میزان جذب فلزات سنگین در بدن موجودات دریایی صورت پذیرد، ولی در زمینه دیگر آلودگی‌هایی که در محیط‌های دریایی می‌توانند ایجاد شوند، تحقیق کمتری صورت گرفته و اطلاعات موجود محدود است.

 در پي تخليه صد تن مازوت توسط نيروگاه برق بندرعباس به خليج فارس حدود هشت کيلومتر از آبهاي ساحلي منطقه دچار آلودگي شديد نفتي شد. 
اين حادثه که در تاريخ 24 تيرماه سال جاري رخ داد، آلودگي شديد حدود هشت کيلومتر از آبهاي ساحلي منطقه را به عرض 100 متر از نيروگاه برق بندرعباس به شرق تا نزديکي بندر شهيد باهنر در پي داشت.
مهندس صديقي، قائم مقام معاونت دريايي سازمان حفاظت محيط زيست  با تاييد اين خبر افزود: اين امر برابر اعلام اداره کل محيط زيست بندرعباس بر اثر سهل انگاري پيمانکار طرف قرارداد شرکت توانير رخ داده است.
وي مازوت تخليه شده به دريا را لجن هاي نفتي باقي مانده در مخازن ذخيره نفت کوره نيروگاه برق بندرعباس عنوان کرد و گفت: هم اکنون موضوع به مراجع قضايي ارجاع شده و در حال پيگيري است.
معاونت دريايي سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به هماهنگي انجام شده توسط سازمان حفاظت محيط زيست با ارگان هاي دريايي همچون بنادر و کشتيراني براي جمع آوري و پاکسازي سواحل آلوده شده گفت: نيروگاه بندرعباس در 15 کيلومتري غرب اين شهر و نزديک بندر شهيد رجايي قرار دارد.
وي در خصوص تنوع گونه اي اين منطقه گفت: در اين منطقه اجتماعات بسترزي مانند صدف، بنتور و شکم پايان، سخت پوستان، ذخاير ميگو و بسترهاي علفي وجود دارد.
معاونت دريايي سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به اين که سواحل آلوده شده گلي است، خاطرنشان کرد: به دليل ورود مازوت به داخل سواحل گلي پاکسازي سواحل به راحتي امکانپذير نيست.
وي تاکيد کرد: سالانه يک ميليون تن نشت نفت در خليج فارس رخ مي دهد.

ادامه ی عکس ها در ادامه مطلب...

آلودگي ناشي از نشت نفت براي محيط زيست منطقه خليج فارس و ساکنين سواحل آن بسيار مخرب است و در دراز مدت شاهد تخريب سواحل و کيفيت محيط زيست و زندگي آبزيان دريايي خوهيم بود. يکي از راهکارهاي پيشگيري گسترش لکه هاي نفت ، طراحي مدل هاي رياضي براي پيش بيني حرکت و انتشار ذرات نفت در سواحل است. دراين کامنت يک مدل دو بعدي براي بررسي مسير لکه نفت در آبهاي ساحلي ارائه شده است. مدل دو لايه اي در دو بعد ( يک لايه نفت و لايه ديگر آب) در نظرگرفته شد و جريان آب و سرعت باد نيز در آن لحاظ گرديد. آبهاي سطحي به شدت تحت تاثير باد قرار مي گيرند. جريان سطحي القا شده باد 3% سرعت ميانگين باد است، و در نيمکره شمالي، ° 15 به طرف راست جهت باد است. به ازاي هر 10 m/s  سرعت باد شمال به اندازه 3/0 m/s  به جريان اضافه مي شود. در خليج هاي نيم بسته مشابه خليج فارس نقش باد اهميت بيشتري پيدامي کند. ابتدا به دليل پراکندگي ايستگاه هاي هواشناسي در منطقه خليج فارس داده هاي هواشناسي بخصوص داده هاي باد روي نقاط شبکه به دست آمده است. به خاطر کم عمق بودن خليج فارس در مدل، عمق واقعي و شکل ساحل که مبتني بر معادله ها در دستگاه دکارتي با آرايه هاي قائم سيگما است لحاظ شده است. ابتدا زمينه نظري مدل به طور مفصل ارائه شده و با توجه به موقعيت جغرافيايي خليج فارس، منطقه به چندين شبکه کوچک تقسيم بندي شده است. پخش حرکت لکه نفت تحت تاثير نيروي تنش باد در هر لحظه از زمان که از ايستگاه مبدا نشت ( ميان نفتي نوروز) روي سطح آب در حال پيشروي است با استفاده از يک رابطه درجه چهار با ضرايب معلوم تعيين گرديد. از مقايسه مقادير عددي به دست آمده مربوط به سواحل شمالي و جنوبي خليج فارس درصد مقادر آلودگي و منطقه اي که بيشتر متوجه آلودگي ناشي از نشت نفت است، مشخص شد.با توجه به وضعيت باد و جريان آب نتيجه گرفته شد، که پيشروي لکه نفت درفوريه 1983 بيشتر متوجه سواحل شمالي خليج فارس است . سرانجام نتايج به دست آمده از مدل (TAP)Trajectory Analysis Planner با داده هاي سنجش از دور و تصاوير ماهواره اي مقايسه شد و صحت آن براي منطقه خليج فارس مورد تاييد قرار گرفت.

صنعت نفت و گاز يكي از بزرگترين صنايع در كشور ايران مي باشد و بخش حياتي اقتصاد ملي به شمار مي رود . اين صنعت خطرات محيطي بالقوه در زيستگاه هاي مجاور يا نزديك به آنها را افزايش مي دهد. بررسي عوامل آلودگي در خليج فارس و كشمكش هاي منطقه اي اكوسيستم خليج فارس، علاوه بر تاثيرپذيري از بهره برداري و توسعه، در سالهاي اخير بزرگترين فجايع زيست محيطي جهان در نوع خود را نشان داده است.
آن قسمت از نفت رها شده به دريا كه به ساحل مي رسد شامل هيدروكربن هاي سنگين است كه در اندازه هاي مختلف در سطح ساحل قرار مي گيرند . از طرفي چنانچه لكه هاي نفتي به ساحل برسند به وسيله امواج روي ساحل گسترده شده و به لايه هاي زيرين نفوذ مي كنند. همچنين بهره برداري از منابع نفت و گاز، احتمال آزاد شدن مقادير فزاينده اي گاز و در نتيجه تاثير آن بر اكوسيستم دريا را در پي خواهد داشت . نفت خام با بيش از 340 فراورده يكي از اصلي ترين منابع انرژي و نيروي محركه اقتصادي جهاني است . آلودگي هاي نفتي تقريبا يك پيامد اجتناب پذير از افزايش سريع جمعيت و مصرف انرژي است كه بر پايه تكنولوژي نفت قرار دارد.
موادي كه در نتيجه فعاليت اين نوع صنايع به آب هاي دريا سرازير مي شوند، به طور مستقيم به حيات اين مناطق دريايي حمله مي كنند و آنها را از بين مي برند . مواد نفتي هنگامي كه وارد دريا مي شوند به راحتي تجزيه نمي شوند و مدت زمان بسيار طولاني باقي مي مانند.

خلیج فارس بدلیل شرایط اقلیمی ویژه حاکم بر آن بسیار شکننده و آسیب پذیر است و ورود کمترین آلاینده به داخل دریا اثرات مخربی بر سلامت آبزیان و موجودات آن دارد چراکه حداکثر درجه حرارت دریا در تابستان گاهی اوقات به 36 تا 37 درجه و در شمال خلیج فارس با 12 درجه می رسد که البته میانگین آن در سطح دریا بین 26 تا 27 درجه است و در اثر شدت گرما میزان تبخیر نیز بسیار بالاست و به 1400 میلیون لیتر در سال می رسد. خلیج فارس با تمام مشکلات محیطی و اقلیمی که بر آن حاکم است از تنوع زیستی بالایی برخوردار است، به طوری که نسبت به دریای خزر وضع بسیار مطلوبتر و متنوع تری دارد. طوری که فقط بین 400 تا 450 گونه ماهی در این دریا زندگی می کنند که از تعداد زیادی از این ماهیان بهره برداری اقتصادی می شود. علاوه بر ماهی ها، 300 تا 450 نوع دیگر آبزیان نیز در این دریا زیست دارند که این عامل دریای خلیج فارس را از از نظر تنوع زیستی جزو مناطق کم نظیر و پرتنوع معرفی کرده است. خلیج فارس یکی از زیستگاه های مرجان دریایی است اما در چندسال اخیر بدلیل صید بی رویه از سوی غواصان و افراد سودجو و فروش آنها، مورد تهدید جدی واقع شده است.

نقش کشورهاي حاشيه خليج فارس در آلودگي آن موضوعي است که نيازمند بحثهاي کارشناسي فراوان است اما به هر حال واقعيت اين است که ميزان آلايندگي ديگر کشورهاي حوزه خليج فارس در اين دريا نسبت به ايران نه تنها کمتر نيست بلکه بيشتر نيز هست.

 در بوشهر، شايد بر اساس يک نگاه ساده جغرافيايي به لحاظ داشتن بيشترين مرز آبي با خليج فارس اين تصور پيش آيد که کشورمان بيشترين نقش را در اين آلايندگي ها دارد اما با بررسي آمار و ارقام در اين خصوص به اين واقعيت مي رسيم که کشورهاي عربي حوزه خليج فارس با اقداماتي نابخردانه و بي ملاحضه گي تمام و بدون در نظر گرفتن نقش حياتي اين خليج در وضعيت اقتصادي و معيشتيشان کمر به نابودي آن بسته اند.طبق آمارها و تخمين هاي زده شده 1.57 درصد آلودگي هاي نفتي خليج فارس مربوط به حمل و نقل نفتکش ها و 4.22 درصد مربوط به بهره برداري از دريا است اين در حالي است که اين آمار و ارقام در ديگر درياهاي جهان در بدترين شرايط به ترتيب 4.15 و 4.4 درصد بوده است. کافيست تنها بدانيد کشور عربستان و قطر به ترتيب با داشتن 56 و 45 نفتکش اقيانوس پيما چه نقشي مي توانند در آلودگي خليج فارس داشته باشند.

ادامه ی عکس ها در ادامه ی مطلب...

کشند قرمز چیست؟ کشند قرمز نوعی شکوفایی جلبکی است و زمانی اتفاق می افتد که مواد مغذی به آب دریا وارد شوند که شامل ترکیباتی از فسفر و ازت است و از طریق زهابهای کشاورزی و فاضلاب های شهری و صنعتی به دریا می ریزند.

کشند قرمز چگونه موجب آلودگی آب ها می شوند؟کشند قرمز گروهی از فیتوپلانکتون ها هستند که نوع خطرناک آن در فصول گرم به دو صورت، اکوسیستم دریایی را به مخاطره می اندازند.اول آنکه سمی ترشح می کنند که موجب آلودگی آبها و از بین رفتن آبزیان می شود  و در حال دوم با توجه به عمر کوتاه این فیتوپلانکتون ها که بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت است، که تجزیه ی آنها موجب از بین بردن اکسیژن آب شده و در این حالت ادامه ی حیات بسیاری از آبزیان غیر ممکن می شود.

چه عواملی باعث ورود کشند قرمز به آب های خلیج فارس شد؟در سال گذشته در سال(۸۷) اواخر شهریور ماه با بحران کشند قرمز در دریای عمان بویژه در سواحل استان هرمزگان مواجه شدیم  که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان این آلودگی در اثر طوفانی از اقیانوس هند وارد دریای عمان و خلیج فارس شد.

ـ کشند قرمز در فصول گرم اتفاق می افتد ودر فصول سرد فعالیت آنان کمتر می شود.

عوامل آلاینده ای که از خشکی یا نفتکش ها وارد آب می شوند،از مهم ترین عوامل افزایش کشند قرمز  در آب های خلیج فارس هستند .اما عواملی چون :سرما یا گرما،شوری یا شیرینی،افزایش و کاهش و آرامش و طوفانی بودن دریا می تواند بر روند توسعه ی کشند قرمز تاثیر بگذارد.

سرازیر شدن سالانه حدود یک میلیون تن مواد نفتی به وسیله ی کشتی های مختلف و سکوهای حفاری حدود ده میلیون تن پساب شهری و صنعتی به خلیج فارس آبهای این منطقه را به عنوان آلوده ترین دریاهای جهان تبدیل نموده است.

این آلودگی مهم ترین و عمده ترین خطری است که محیط زیست منطقه را تهدید می کند و هم اکنون تاثیرات مخرب آن را بر محیط زیست منطقه می توان مشاهده نمود.

سرگروه مطالعات محیط زیست و توسعه پایدار مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت:در حال حاضر میزان آلودگی خلیج فارس و دریای عمان ۱/۳ درصد است که ۴۷ برابر حد متوسط بین المللی است.